10.07.06

Çorum Tarihi

Yazı kategorisi: ÇORUM 16:40 am yazan: imemleket

ÇORUM ADININ
ÖYKÜSÜ

Çorum
adının bugünkü konuma geçişinin öyküsü çeşitlidir. Önceleri kent büyük bir
zelzele ve sel felaketine uğramış, yer ila yeksan olmuştur. Bundan sonra kent
halkı Müslüman dinini kabul etmiş, ancak Danişmend Ahmet Gazi’nin kuşatması
sırasında Bizans valisi Nestor ile anlaşan yerli halk bu kez Hıristiyan dinini
kabullenerek, Ahmet Gazi’ye oyun oynamışlardır. Sel ve zelzele felaketinin
gelişiyle ilgili bir yakıştırma yapılarak yerli halka CÜRÜMLÜ adı verilmiştir.
Daha sonra isim ÇORUMLU olarak değiştirilmiştir.

Bir başka öykü ise, Danişment Ahmet Gazi’nin fetihten sonra Çorum ve havalesine
Türkmenlerin Alayuntlu neslinden oymağını reisleri İlyas bey’le yerleştirdiği
ve Çorum’lu adının daha sonra Çorum olarak değişmesi sonucu ilin isimin kalmış
olmasıdır.

Evliya Çelebiye göre
ise kentin adınını Çorum ve Çevri-Rum deyişlerinin değişmesi sonucudur.
Türklerin Anadolu’ya yerleşmesi sonrası, Türkmen boylarının Çorum ve yöresini
otlak ve yayla olarak kullanması yerli halkın (genelde hıristiyan’dır) göçe
zorlanmış olması Evliya Çelebiyi bir bakıma haklı çıkarır gibi olmaktadır.

Çorum’a yarleşen Türkmen boylarının en önemli işlevlerinden birisi 1. ve
2.haçlı seferlerine karşı koymaları ve haçlı ordularını hırpalamış olmalarıdır.

Çorum’un Tarihi

Çorum ili Karadeniz bölgesinin İç Anadolu’ya açılan kapısıdır. Beşbin yıllık
tarihi geçmişe sahiptir. Hititlerin başkenti Hattuşa Boğazkale ilçesindedir.
Alaca ilçesi Alacahöyük ve Ortaköy ilçesindeki Şapinuva’da Hitit medeniyetinin
çok değerli kalıntıları vardır.Çorum tarihi varlığı yanında eşsiz doğa
güzelliklerine sahiptir. Kargı, Abdullah, İskilip, Bayat ve Osmancık yaylaları
önemli piknik ve dinlenme alanları olup,Çatak Milli Tabiat Parkında kayak
tesisi mevcuttur.

KÜLTÜR VE TURİZM
FAALİYETLERİ OLGUSU İÇİNDE İL VE ÇEVRESİNİN YERİ

Eski ve köklü bir kültür yapısına sahip olan Çorum birçok medeniyetlere
beşiklik etmiştir. Tarihi paleolitik devre kadar uzanan ilde, M.Ö. 4000′li
yıllardan itibaren aralıksız iskan edildiği görülür. Çorum, pekçok uygarlıkların
kalıntısını saklayan açık hava müzesi durumundadır. Anadolu’nun yerli kültür
sanat geleneğini devam ettiren kentin en önemli Turizm merkezi Hititlere
başkentlik yapmış olan BOĞAZKÖY’dür.

İlin Kültür ve Turizm yönünden odak
noktasını oluşturan Boğazköy ve Hititlere ait diğer kent kalıntıları ile tarihi
yapılar turizmi canlı tutan etkenlerdir. İl’in önemli olan diğer özelliği
Karadeniz Bölgesi’ni İç Anadolu’da bulunan turizm merkezleri ile diğer turistik
merkezlere bağlayan yol üzerinde geçit durumunda bulunan İlimiz turizm
açısından gerekli yatırımları beklemektedir.

Çorum Anadolu’nun yerli kültür ve sanat geleneğini devam ettiren, çeşitli
uygarlık kalıntılarını saklayan açık hava müzesi özelliğini taşır. Çorum ve
çevresi aslında tümüyle arkeolojik kazılar sonucu Çorum ve yöresinin tarihi
geçmişini aşağıdaki biçimde sıralayabiliriz

          

Çorum

 

 

 

Çorum

ÇORUM

GENEL BİLGİLER

Yüzölçümü: 12.820 km²

Nüfus: 609.863 (1990)

İl Trafik No: 19

Karadeniz Bölgesinin İç Anadolu’ya açılan kapısı olan Çorum İli
, Anadolu kültür mozaiği içerisinde eşsiz bir konuma sahiptir.

Günümüzden 7 bin yıl öncesine ait kültürel verilere rastlanan
Çorum’da, ilk organize devleti kuran Hititlerin ilk başkenti Hattuşa
bulunmaktadır.

Hattuşa Anadolu’nun kalbinde, UNESCO tarafından Dünya Kültür
Mirası Listesine alınmış ülkemizdeki 9 değerden biridir. Hitit uygarlığı en
az Mısır Uygarlığı kadar eski ve zengin bir uygarlıktır. Hititlerle
Mısırlılar arasında yapılan Kadeş Antlaşması metin tabletleri Boğazköy’de
bulunmuştur.

Hititlerin diğer önemli kült (dini) merkezlerinden sayılan,
arkeolojide Arinna olarak bilinen Alacahöyük Ören Yeri; 13 Kral Mezarı ,
Hatti Tunç Güneş Kursu ve Sfenksli Kapıları ile görülmeye değer tarihi bir
yerdir. Ulu Önder Büyük Atatürk’ün bizzat direktifleriyle ilk milli
kazılarımızın başlangıç noktası olması ile de önem arzeder.

Ortaköy İlçesindeki Şapinuva ören yeri de büyük bir Hitit kenti
olup, hala sürmekte olan kazı çalışmalarında bol miktarda yazılı belge ortaya
çıkarılmıştır.

Ayrıca, 1990 yılında başlatılan ve kongre dili Türkçe olan
“Hititoloji Kongresi” her üç yılda bir düzenlenmekte olup, 6 yılda
bir de Çorum’da gerçekleştirilmektedir. Bu kongreye dünyanın bir çok yerinden
bilim adamı katılmaktadır.

Hitit uygarlığının yanısıra, her biri sanat şaheseri olan
Selçuklu ve Osmanlı Dönemine ait; cami, köprü ve kalelerle süslü Çorum,
yayları ve İncesu Kanyonu gibi doğal güzellikleri ile de görülmeye değer bir
yerdir.

Meşhur leblebisi, Osmancık ve Kargı’da üretilen kaliteli pirinçleri
dünyaca tanınmaktadır.

İLÇELER

Çorum (merkez), Alaca, Bayat, Boğazkale, Dodurga, İskilip,
Kargı, Laçin, Mecitözü, Oğuzlar, Ortaköy, Osmancık, Sungurlu, Uğurludağ.

Alaca: İl merkezine uzaklığı 50km’dir. Yozgat-Çorum,
Sungurlu-Tokat karayollarının kesiştiği yerde bulunmaktadır.

Alaca’da turizme açık en önemli tarihi yerler Eskiyapar ve
Mahmudiye köyündeki tarihi kalıntılar ile Hitit Dönemi eserleriyle dolu olan
Alacahöyük, Kalınkaya ve Pazarlı ören yerleridir. Gerdekkaya mezarı ile
Koçhisar Mağarası da turistlerin uğrak yerlerindendir. İlçe merkezinde 1763
yılında Ömer Osman Paşa tarafından yaptırılan Eski Cami ile 1893 yılında
Ardahan Göçmeni Şeyh Efendi tarafından ahşap olarak yaptırılan Yeni Cami ve
Hüseyin Gazi Türbesi de tarihi değeri olan yapılardır.

Boğazkale: İl merkezine uzaklığı 83 km’dir. İlçede bulunan
BOĞAZKÖY, UNESCO tarafından Dünya kültür mirası olan ülkemizdeki 9 yerden
birisidir. Ayrıca; Yazılıkaya Açık hava mabedi ilin önemli bir turistik
yerlerindendir.

Kargı: İl merkezine uzaklığı 113 km’dir. Osmancık –Tosya yolu
üzerinde Kızılırmak Vadisinde şirin bir ilçedir. Kargı’da tarihi eserler
arasında IV.Murad’ın hanımı Mihrihatun adına Karaseki Köyünde yaptırılan
Mihrihatun Cami ve hamamı, Oğuz köyünde Selçuklulardan kalma cami, Hacıhamza
Kalesi ve Hanı en önemlileridir.

Kargı’nın yaylaları en önemli turistik mekanlardır. Abdullah
yaylasında her türlü alt yapı mevcut olup, konaklama problemi
bulunmamaktadır. Sözkonusu yöre; Kargı Yaylası, Eğinönü Yaylası, Aksu, Göl,
Örencik, Karaboyu, Gökçedoğan Yaylaları ile yayla turizmine oldukça elverişli
bir yerdir.

Laçin: Laçin, Çorum –Osmancık karayolu üzerindedir. Anıtsal Kaya
Mezarı, Laçin Köşk Evi Mesire Yeri çekim alanlarıdır.

Mecitözü: Çorum-Amasya karayolu üzerindedir. Çorum’a uzaklığı 37
km’dir. İlçede turizme hizmet edebilecek en önemli tarihi yapı Elvan Çelebi
Cami(1352) Tekke ve Türbesi ile yanındaki hamamıdır.Beke (Figani)kaplıcaları
da iç turizme hizmet vermektedir.

Ortaköy: İl merkezinin güneydoğusunda, Mecitözü ilçesinin
güneyinde yer alır. İl merkezine uzaklığı 53 km’dir. Ortaköy ilçesinde
Hititlerin önemli ticaret merkezlerinden olan Şapinuva’da kazı çalışmaları
devam etmektedir. Ayrıca; İlçeye bağlı İncesu köyündeki İncesu kanyonu ve
Aşdavul kasabasındaki Damlataş mağarası görülmeye değer yerlerdendir. İncesu
köyüne yakın Çekerek ırmağı kıyısında, İncesu Kanyonunun içerisinde kayalara
oyulmuş Kybela Kaya Kabartması önemli tarihi yapılardandır.

Osmancık: İl merkezine 56 km uzaklıktadır. Çorum-Kargı ile
Samsun-İstanbul yollarının kavşak noktasındadır. Çorum’un en eski
ilçelerinden biridir. Osmanlı döneminde tarihi ipek yolu üzerinde bulunan
Osmancık’ta Koyunbaba Köprüsü ve Türbesi, Osmancık Kalesi, Koca Mehmet Paşa
Camii (imaret camii) Baltacı Mehmet Paşa Çeşmesi görülmeye değer yelerdir.
Ayrıca ; Başpınar ve Karaca Yaylaları, yayla turizmi açısında oldukça
elverişli doğal güzelliklerdir