10.07.06
BİTLİS
Bitlis
Tarihçiler Bitlis tarihini değişik zamanlardan başlatmaktadırlar. 5000
yıllık, 7000 yıllık tarih gibi. Gerçekte Bitlis tarihi Neolotik Çağ
dediğimiz Yenitaş dönemine kadar uzanmaktadır. Neolitik Çağ, Yenitaş
veya Cilalı Taş Devri denilen bu dönem, Ortataş Devri ile Tunç Devri
arasındaki arkeolojik dönemdir. Bu dönem M.Ö. 3000 yıllarıyla 9000
yılları arasını kapsamaktadır.
Bitlis ve yöresinin yazılı tarih öncesi oldukça karanlıktır. En önemli
nedenleri yüzeydeki buluntuların az olması ve bugüne kadar gerçekçi bir
arkeolojik çalışma yapılmamasıdır.
Bitlis ili sınırları
içerisinde bulunan Süphan ve Nemrut dağlarındaki obsidyen (doğal cam
yatakları), doğrudan olmasa bile dolaylı olarak bu yöre tarihinin
Neolitik dönemine kadar çıktığını göstermektedir. Obsidyen
yataklarından elde edilen doğal camın yontucu, kesici, kazıyıcı olarak
çevredeki yerleşim yerlerinde kullanıldığı anlaşılmaktadır.
Yine
yapılan çalışmalar sonucunda o döneme ait ticaret yolu Van Gölünün
doğusundan güneye (bugün ki Van ili sınırları içerisinde bulunan
Kalkolitik – Maden Dönemi – yerleşme alanı olan Tilkitepe), batıda ise
Diyarbakır il sınırlarına (Ergani yakınındaki çanak-çömleksiz bir
Neolitik yerleşme yeri olan Çayönü) dek uzanmaktadır.1 Bitlis ilinin
Van ve Diyarbakır arasında yerleşmiş olması, Van’dan Diyarbakır’a
yapılacak ticaretin o dönemlerde ancak Bitlis üzerinden yapılacağı
dikkate alındığında, Bitlis’in Neolitik dönemden beri yerleşme yeri
olduğu bir gerçektir.
Neolitik Çağ, M.Ö. 3000 yıllarında sona
ermiştir. Bu tarihi baz aldığımızda Bitlis’in 5000 yıllık bir tarihe ve
geçmişe sahip olduğunu görmekteyiz. Büyük bir ihtimalle Bitlis’in
tarihi bundan daha da eskidir. Güneybatı Asya ülkelerindeki Neolitik
Çağ M.Ö. 9000-5000, Avrupa ülkelerindeki Neolitik Çağ M.Ö. 6500, Tuna
kıyılarında M.Ö. 5500 olduğuna göre Bitlis’in tarihinin 5000 yıldan
fazla olması, 5000 – 7000 yıllık olması çok kuvvetle muhtemeldir.
